Czy białko w diecie może wpływać na płodność? Wyniki badań mogą Cię zakoczyć.
Białko – fundament życia, ale czy zawsze sprzyja płodności?
Białko to jeden z najważniejszych składników odżywczych, bez którego nasz organizm nie mógłby prawidłowo funkcjonować. Dostarcza aminokwasów, które budują mięśnie, hormony i enzymy, a także wspierają odporność. Wyróżniamy:
- białko pełnowartościowe – głównie z produktów zwierzęcych, zawiera komplet wszystkich niezbędnych aminokwasów w odpowiednich ilościach i proporcjach,
- białko niepełnowartościowe – najczęściej z produktów roślinnych, w którym brakuje jednego lub kilku aminokwasów egzogennych.
Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że im więcej pełnowartościowego białka w diecie, tym lepiej. Jednak badania pokazują, że w kontekście płodności sprawa nie jest taka prosta.
Badanie, które zaskoczyło naukowców
W jednym z największych badań dotyczących diety i płodności – Nurses’ Health Study II – obserwowano 18 555 kobiet przez 8 lat. Okazało się, że panie jedzące średnio ok. 115 g białka zwierzęcego dziennie miały o 39% wyższe ryzyko niepłodności owulacyjnej.
Najciekawsze wnioski dotyczyły jednak zamiany źródła białka:
- zastąpienie 5% energii z białka zwierzęcego białkiem roślinnym obniżało ryzyko problemów z owulacją o ponad 50%,
- podobny efekt (spadek ryzyka niepłodności o 43%) uzyskiwano, gdy białkiem roślinnym zastępowano część węglowodanów.
Czy mięso jest naprawdę problemem?
Badacze zauważyli, że największe ryzyko wiązało się z wysokim spożyciem mięsa czerwonego i drobiu. Ale uwaga – to nie znaczy, że każde mięso jest „złe”. W badaniu uwzględniano głównie dietę typową dla krajów zachodnich, gdzie mięso często jest:
- przetworzone,
- smażone lub grillowane w wysokich temperaturach,
- podawane z wysokoprzetworzonymi dodatkami.
Natomiast ryby i jaja nie wykazywały w tej analizie negatywnego wpływu na płodność. Dlatego mięso dobrej jakości, z naturalnych źródeł, jedzone w rozsądnych ilościach i w kontekście zdrowej diety, nie musi zaburzać zdolności rozrodczych.
IGF-1 – hormon, który łączy dietę i owulację
Jednym z mechanizmów, które mogą tłumaczyć wyniki badania, jest wpływ białka zwierzęcego na poziom IGF-1 (insulinopodobnego czynnika wzrostu 1). Ten hormon reguluje m.in.:
- wzrost komórek,
- metabolizm glukozy,
- procesy regeneracyjne.
Wysokie stężenie IGF-1 może jednak wpływać na wrażliwość insulinową i sprzyjać rozwojowi zespołu policystycznych jajników (PCOS) u kobiet podatnych na te zaburzenia. Warto jednak podkreślić, że na poziom IGF-1 wpływa wiele czynników: masa ciała, aktywność fizyczna, ogólny bilans diety i poziom białka wiążącego IGF-1 (IGFBP-1).
Co z tego wynika?
1. Białko jest niezbędne, ale jego źródło ma znaczenie.
2. W diecie warto uwzględniać większy udział białek roślinnych (np. rośliny strączkowe, orzechy, nasiona) – mogą one wspierać płodność.
3. Nie trzeba rezygnować z mięsa, ale warto wybierać produkty nieprzetworzone, z dobrych źródeł i dbać o różnorodność diety.
4. Bilans energetyczny, masa ciała i styl życia są równie ważne jak pojedyncze produkty.
Jeśli starasz się o dziecko, zamiast skupiać się na „więcej białka = lepiej”, postaw na mądre źródła białka i zbilansowaną dietę. Twoje hormony i organizm na pewno to docenią.
Bibliografia
1. Chavarro, J.E., et al. (2008). Protein intake and ovulatory infertility. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 198(2), 210.e1–210.e7.
2. Gaskins, A.J., et al. (2014). Dietary patterns and outcomes of assisted reproduction. American Journal of Clinical Nutrition, 100(6), 1523–1532.
3. Sesti, F., et al. (2011). Meat consumption and reproductive health: myth or reality? Journal of Endocrinological Investigation, 34(5), 429–435.
4. Crowe, F.L., et al. (2011). The association between diet and serum insulin-like growth factor-I concentration in the European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition. Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention, 20(7), 1432–1442.
5. Hajduk, M. (2013). Zespół policystycznych jajników – aspekty metaboliczne. Endokrynologia Polska, 64(2), 114–123.
6. Filus, A., et al. (2014). IGF-1 and IGFBP-1 in women with polycystic ovary syndrome. Endokrynologia Polska, 65(6), 467–472.
